Dit artikel geeft een duidelijk antwoord op de vraag: wat is hoogsensitiviteit niet? Hoogsensitiviteit krijgt steeds meer aandacht en dat is waardevol. Tegelijk is er ook nog steeds de nodige verwarring. Zo raken bijvoorbeeld regelmatig begrippen vermengd en daardoor wordt het beeld minder scherp.
Informatie over wat hoogsensitiviteit niet is, helpt om het beeld weer helder te krijgen. Want juist door misverstanden los te laten, ontstaat er ruimte om te begrijpen wat er daadwerkelijk speelt in het hoogsensitieve brein.
Inhoudsopgave
- Hoogsensitiviteit is geen introversie
- Hoogsensitiviteit is geen overgevoeligheid
- Hoogsensitiviteit is geen zwakte
- Hoogsensitiviteit is geen overprikkeling
- Hoogsensitiviteit is geen angst of depressie
- Hoogsensitiviteit is geen autisme
- Hoogsensitiviteit is geen spirituele eigenschap
- Hoogsensitiviteit is geen gebrek aan grenzen
- Hoogsensitiviteit en omstandigheden
💡 Lees ook: De band tussen HSP en huisdieren
Hoogsensitiviteit is geen stoornis of diagnose
Hoogsensitiviteit valt niet onder een medische of psychologische diagnose maar is een persoonlijkheidskenmerk. Binnen de wetenschap wordt gesproken over Sensory Processing Sensitivity, een persoonlijkheidskenmerk dat in het begin vooral uitgebreid is onderzocht door Elaine Aron en later door steeds meer anderen. Het beschrijft hoe diepgaand informatie wordt verwerkt, zowel van buitenaf als van binnenuit.
Dat betekent dat hoogsensitiviteit geen label is dat vastlegt wat er misgaat, maar een beschrijving van hoe je systeem werkt. Je komt hier direct een belangrijk antwoord tegen van wat hoogsensitiviteit niet is: het is namelijk geen stoornis.
Hoogsensitiviteit is geen introversie
Hoogsensitiviteit wordt regelmatig verward met introversie. Als er iets is wat hoogsensitiviteit niet is, dan is het wel introversie. Introversie zegt namelijk iets over waar je energie van krijgt. Hoogsensitiviteit zegt iets over hoe je informatie verwerkt.
Een deel van de hoogsensitieve mensen is juist extravert. Dat laat zien dat het niet om hetzelfde mechanisme gaat, maar om eigenschappen die naast elkaar kunnen bestaan.
Hoogsensitiviteit is geen overgevoeligheid
Hoogsensitiviteit wordt regelmatig verward met overgevoeligheid. Toch raken die twee begrippen iets anders. Overgevoeligheid verwijst meestal naar een reactie die als te intens wordt gezien. Het legt de nadruk op hoe iemand reageert en dit komt vrijwel altijd voort uit eerdere negatieve ervaringen in iemands leven.
Overgevoeligheid is dus iets wat je kunt ontwikkelen.
Hoogsensitiviteit gaat over wat aan een reactie voorafgaat: de manier waarop informatie wordt waargenomen en verwerkt. Het hoogsensitieve brein neemt meer subtiele details waar en verwerkt deze diepgaander. Dat heeft invloed op hoe ervaringen binnenkomen en hoe je erop reageert.
Hoogsensitiviteit is niet iets wat je ontwikkeld, het is een aangeboren eigenschap.
💡 Lees ook: De polyvagaaltheorie voor HSP
Hoogsensitiviteit is geen zwakte
Wat is hoogsensitiviteit niet? Een zwakte. Het idee dat hoogsensitiviteit gelijkstaat aan kwetsbaarheid blijft hardnekkig aanwezig. In de praktijk gaat het juist om een verfijnde manier van waarnemen en verwerken.
Onderzoek van Michael Pluess laat zien dat mensen met deze eigenschap gevoeliger zijn voor hun omgeving, in brede zin. Dat werkt door in hoe ervaringen binnenkomen, hoe keuzes worden gemaakt en hoe betekenis wordt gegeven aan situaties. Op de juiste wijze ingezet is het juist een kracht.
Hoogsensitiviteit is geen overprikkeling
Overprikkeling wordt vaak gezien als hét kenmerk van hoogsensitiviteit. In werkelijkheid zegt het meer over de balans tussen belasting en herstel.
Wanneer er langdurig veel input is zonder voldoende verwerkingstijd kan het zenuwstelsel overbelast raken. Dat is een reactie van het systeem, geen eigenschap op zichzelf. HSP hebben in veel gevallen extra verwerkingstijd nodig door de werking van hun brein.
Het onderscheid wordt duidelijk wanneer je kijkt naar de context waarin klachten ontstaan:
- veel prikkels zonder pauze
- weinig ruimte voor herstel
- langdurige spanning
In die omstandigheden kan ieder zenuwstelsel overbelast raken. Dit laat zien dat hoogsensitiviteit niet hetzelfde is als overprikkeling.
Hoogsensitiviteit is geen angst of depressie
Angst of depressie zijn beiden geen persoonlijkheidskenmerk. Er bestaat wel een verband tussen HSP en angst/depressie door hoe ervaringen beleefd kunnen worden. Een brein dat grondig verwerkt, kan langer stilstaan bij gebeurtenissen en emoties. Dat kan doorwerken in hoe je je voelt. Tegelijk blijft het belangrijk om onderscheid te maken in aard en oorsprong van klachten. Hoogsensitiviteit gaat over verwerking, terwijl angst en depressie samenhangen met ontregeling.
Hoogsensitiviteit is geen autisme
Hoogsensitiviteit en autisme worden soms met elkaar vergeleken, vooral omdat beide te maken hebben met informatieverwerking.
Onderzoek, onder andere van Véronique de Gucht, laat zien dat er duidelijke verschillen zijn in sociale afstemming en interpretatie van signalen. Hoogsensitiviteit kenmerkt zich door een sterke gevoeligheid voor nuances in communicatie en emotie, waarbij veel informatie uit sociale context wordt gehaald. Dit staat haaks op kenmerken die geassocieerd worden met autisme.
💡 Lees ook: HSP en planten, hoe groen bijdraagt aan je leven
Hoogsensitiviteit is geen spirituele eigenschap
Wat is hoogsensitiviteit niet? Een soort zesde zintuig. In populaire uitleg wordt hoogsensitiviteit soms verbonden aan energetische of spirituele verklaringen. Binnen de wetenschap wordt hoogsensitiviteit beschreven als een combinatie van neurologische en psychologische processen. Het gaat over hoe het brein prikkels waarneemt en verwerkt.
Hoogsensitiviteit is geen gebrek aan grenzen
Het idee dat hoogsensitieve mensen moeite hebben met grenzen ontstaat vaak doordat zij zich sterk afstemmen op hun omgeving, in combinatie met eerdere ervaringen. Bijvoorbeeld wanneer er eerder weinig ruimte was voor hun eigen grenzen. Het gaat daarbij om een persoonlijk gevolg dat kan ontstaan, niet om een vast onderdeel van hoogsensitiviteit zelf.
Hoogsensitiviteit en omstandigheden
Hoogsensitiviteit uit zich niet elke dag op dezelfde manier. Hierbij zijn een aantal factoren van belang.
Zoals:
- de sfeer thuis of op je werk
- je energieniveau
- de hoeveelheid prikkels
- de mate van herstel
- de veiligheid die je ervaart
Daardoor kan dezelfde situatie de ene keer moeiteloos verlopen en op een ander moment meer vragen van je systeem.
Wat is hoogsensitiviteit niet? De belangrijkste misverstanden
Wanneer je alle misverstanden naast elkaar legt, wordt het duidelijk. Hoogsensitiviteit staat los van labels en aannames die er vaak aan gekoppeld worden.
Wat is hoogsensitiviteit niet:
- een stoornis
- overprikkeling
- overgevoeligheid
- zwakte
- een gebrek aan grenzen
- een zesde zintuig
- een verklaring voor alles wat je ervaart
Wat is het dan wel? Het is een manier waarop informatie binnenkomt, verwerkt wordt en betekenis krijgt.
💡 Lees ook: Hoogsensitiviteit en intuïtie
Wat betekent dit voor jou?
Door te begrijpen wat hoogsensitiviteit niet is, ontstaat er ruimte voor een beeld van een prachtig persoonlijkheidskenmerk met ook allerlei kwaliteiten.
Je gaat ontdekken:
- waar jouw reacties vandaan komen
- wat jouw systeem nodig heeft
- hoe je keuzes maakt die beter aansluiten
- welke talenten voortkomen uit de werking van een HSP brein
Tot slot, begrijp jezelf beter
Het antwoord op de vraag: wat is hoogsensitiviteit niet? brengt meer nuance aan in een onderwerp dat soms versimpeld wordt weergegeven.
Hoogsensitiviteit gaat over diepgang in verwerking en gevoeligheid voor subtiele informatie. Wanneer je de ruis van misverstanden loslaat, wordt het makkelijker om jezelf te begrijpen en met meer rust te bewegen in je dagelijks leven.
Wil je HSP tips in je mailbox ontvangen?
+ gratis HSP minigids
Bewaar voor later op Pinterest:
Nog geen reacties