Wat zijn de HSP kenmerken? We weten inmiddels dat hoogsensitiviteit veel meer is dan alleen gevoeliger zijn voor prikkels. Veel hoogsensitieve personen merken subtiele details op, verwerken ervaringen diepgaand en hebben oog voor nuances die anderen soms ontgaan. Hoogsensitiviteit is een aangeboren persoonlijkheidskenmerk dat voorkomt bij ongeveer 15 tot 20 procent van de bevolking. In dit artikel ontdek je 28 veelvoorkomende HSP kenmerken bij volwassenen, hoe je ze kunt herkennen en wat wetenschappelijk onderzoek naar Sensory Processing Sensitivity (SPS) hierover laat zien.
Inhoudsopgave
- HSP kenmerken in het kort
- Wat is hoogsensitiviteit?
- Hoe herken je hoogsensitiviteit bij volwassenen?
- Welke HSP kenmerken komen vaak voor?
- Wat is de oorzaak van hoogsensitiviteit?
- Wat zegt wetenschappelijk onderzoek over HSP kenmerken?
- Wat zijn geen HSP kenmerken?
- Wat is het verschil tussen hoogsensitiviteit en autisme?
- Tot slot: herken jij de kenmerken van HSP?
- 8 veelgestelde vragen over HSP kenmerken
HSP kenmerken in het kort
HSP kenmerken hebben vooral te maken met meer opmerken, informatie diepgaand verwerken en sterker reageren op wat je ervaart. Daardoor kunnen subtiele signalen eerder opvallen, kunnen indrukken langer doorwerken en kunnen zowel positieve als negatieve ervaringen meer impact hebben. Hoe hoogsensitiviteit zich uit, verschilt per persoon.
Kenmerkend voor hoogsensitiviteit zijn onder andere:
- Diepgaande verwerking van informatie en ervaringen
- Subtiele details, signalen en veranderingen opmerken
- Sneller overprikkeld kunnen raken wanneer er veel tegelijk te verwerken is
- Sterker emotioneel reageren op ervaringen
- Meer tijd nodig hebben om indrukken te verwerken
- Gevoelig zijn voor sociale en emotionele signalen
- Sterker beïnvloed worden door zowel negatieve als positieve ervaringen en omgevingen
- Gevoelig zijn voor schoonheid, bijvoorbeeld in natuur, kunst of muziek
In wetenschappelijk onderzoek wordt hoogsensitiviteit onderzocht onder de naam Sensory Processing Sensitivity (SPS).
💡 Ben je hoogsensitief? Maak de uitgebreide HSP test >>
Wat is hoogsensitiviteit?
Wetenschappelijk onderzoek naar hoogsensitiviteit, ook wel Sensory Processing Sensitivity (SPS) genoemd, richt zich op verschillen in de manier waarop mensen informatie uit zichzelf en hun omgeving waarnemen, verwerken en erop reageren. Diepgaande verwerking en het opmerken van subtiele informatie spelen daarbij een belangrijke rol.
In het dagelijks leven kan hoogsensitiviteit zich op verschillende manieren uiten. De 28 HSP kenmerken in dit artikel zijn daarom geen vaste criteria waaraan iedere HSP moet voldoen, maar herkenbare eigenschappen en uitingsvormen die bij hoogsensitiviteit kunnen passen.
Hoe herken je hoogsensitiviteit bij volwassenen?
Een hoogsensitief persoon herken je niet aan één bepaald kenmerk. Het gaat eerder om een combinatie van eigenschappen die samenhangen met het opmerken en diepgaand verwerken van informatie. Zo kan iemand subtiele veranderingen snel signaleren, sterk reageren op wat er in de omgeving gebeurt en meer tijd nodig hebben om indrukken te verwerken. Hoe hoogsensitiviteit zich uit, verschilt per persoon.
💡 Meer over de werking van je hoogsensitieve brein
Welke HSP kenmerken komen vaak voor?
1. Je neemt veel details waar
Als HSP vallen je vaak kleine details en veranderingen in je omgeving op. Je aandacht kan bijvoorbeeld uitgaan naar licht, geluid, vormen, patronen of andere subtiele informatie die anderen minder snel opmerken.
2. Je denkt diep na over ervaringen
Hoogsensitieve personen verwerken informatie grondig. Daardoor kun je langer nadenken over gesprekken, keuzes of situaties die indruk op je hebben gemaakt.
3. Je voelt sfeer snel aan
In een gesprek of groep merk je vaak snel veranderingen in sfeer op. Toon, stiltes, lichaamstaal en andere sociale signalen geven je informatie over wat er tussen mensen gebeurt.
4. Je hebt een sterk inlevingsvermogen
Veel HSP’s kunnen zich goed verplaatsen in wat een ander voelt of ervaart. Subtiele sociale en emotionele signalen, zoals gezichtsuitdrukkingen, toon en gedrag, kunnen daarbij veel informatie geven. Dit kan bijdragen aan een sterk inlevingsvermogen, al verschilt dit natuurlijk per persoon.
5. Emoties raken je diep
Emoties kunnen intens binnenkomen, zowel je eigen gevoelens als die van anderen. Daardoor kun je geraakt worden door woorden, beelden, muziek, kunst of persoonlijke verhalen.
6. Je hebt behoefte aan hersteltijd
Wanneer er veel te verwerken is, kun je behoefte hebben aan rust en minder input. Hersteltijd geeft je de ruimte om tot rust te komen en voorkomt dat spanning en overprikkeling zich steeds verder opstapelen.
7. Je merkt subtiele veranderingen bij anderen op
Een andere blik, toon of kleine verandering in iemands gedrag kan je snel opvallen. Daardoor merk je soms dat er iets veranderd is voordat iemand daar zelf woorden aan geeft.
8. Je hebt oog voor kwaliteit
Doordat je details en nuances opmerkt, zie je vaak ook waar iets zorgvuldiger, duidelijker of beter kan. Dat kan van waarde zijn in bijvoorbeeld werk, communicatie en creatieve processen.
9. Je bent gewetensvol
Veel HSP’s nemen verantwoordelijkheden serieus en willen zorgvuldig omgaan met afspraken, taken en andere mensen. Je denkt na over de gevolgen van je keuzes en kunt sterk gemotiveerd zijn om iets goed en verantwoord te doen.
Gewetensvolheid is geen specifiek kenmerk van hoogsensitiviteit, maar kan wel samengaan met de zorgvuldige en diepgaande manier waarop veel HSP’s informatie en situaties verwerken.
10. Je denkt grondig na voordat je beslist
Beslissingen worden vaak van meerdere kanten bekeken. Je wilt begrijpen wat de gevolgen zijn, zodat je een keuze kunt maken die echt bij je past.
11. Je hebt behoefte aan diepgang
Oppervlakkig contact kan je minder voldoening geven. Veel HSP’s waarderen gesprekken waarin ruimte is voor oprechte aandacht, persoonlijke onderwerpen en echte verbinding.
12. Onrecht kan je sterk raken
Situaties die je als oneerlijk of onrechtvaardig ervaart, kunnen veel met je doen. Zeker wanneer je je sterk bewust bent van de gevolgen voor anderen, kan zo’n situatie nog langere tijd doorwerken.
13. Je weegt de gevolgen voor anderen mee
Bij keuzes denk je vaak niet alleen na over wat iets voor jezelf betekent, maar ook over de mogelijke gevolgen voor anderen. Sociale signalen en verschillende belangen kunnen daardoor een belangrijke rol spelen in je afweging.
14. Je hebt tijd nodig om indrukken te verwerken
Soms weet je niet direct wat je van een gesprek, gebeurtenis of keuze vindt. Door informatie diepgaand te verwerken kan het helpen om er later nog eens op terug te komen, wanneer gedachten en gevoelens meer op hun plek zijn gevallen.
15. Je legt gemakkelijk verbanden
Doordat je veel details waarneemt en informatie grondig verwerkt, zie je vaak verbanden die anderen minder snel opmerken. Hierdoor kun je situaties vanuit verschillende invalshoeken bekijken en tot verrassende inzichten komen.
16. Veel HSP’s kunnen schoonheid intens beleven
HSP beleven schoonheid intens. Natuur, muziek, kunst, kleuren of bijzondere momenten kunnen diep raken en een gevoel van verwondering, rust of inspiratie geven.
17. Je hebt een rijk innerlijk leven
Gedachten, gevoelens en herinneringen kunnen veel aandacht krijgen. Hierdoor kan er van binnen veel gebeuren, ook wanneer dit aan de buitenkant niet direct zichtbaar is.
18. Je denkt gemakkelijk in nieuwe mogelijkheden
Doordat je informatie, ervaringen en ideeën met elkaar verbindt, kun je op nieuwe invalshoeken of oplossingen komen. Je ziet niet alleen wat er al is, maar kunt ook bedenken hoe iets anders zou kunnen.
19. Je zoekt betekenis in wat je doet
Veel HSP’s vinden het belangrijk dat werk, relaties en keuzes aansluiten bij wat voor hen werkelijk waardevol is. Zingeving en persoonlijke waarden kunnen daardoor zwaar meewegen in beslissingen.
20. Je kunt intens genieten van positieve ervaringen
Niet alleen moeilijke of intense ervaringen kunnen sterk binnenkomen. Ook een fijn gesprek, een rustige omgeving, waardering of een klein bijzonder moment kan veel voldoening geven en nog langere tijd positief doorwerken.
21. Je denkt na over de impact van je woorden
Je kunt bewust bezig zijn met wat je zegt en hoe een boodschap bij een ander kan overkomen. Daardoor kies je je woorden vaak zorgvuldig en probeer je ruimte te houden voor nuance.
22. Je merkt snel wanneer iets niet klopt
Wanneer woorden, gedrag of verschillende signalen niet goed met elkaar overeenkomen, kan dat je opvallen. Doordat je details en nuances verwerkt, zie je soms eerder dat verschillende onderdelen van een situatie niet helemaal bij elkaar passen.
23. Je voelt je verbonden met natuur, muziek of kunst
Natuur, muziek en kunst kunnen je diep raken en een sterk gevoel van verbinding, rust of betekenis geven. Sommige HSP’s zoeken zulke ervaringen bewust op vanwege de rust, verbinding of betekenis die ze kunnen geven.
24. Je reflecteert veel op jezelf
Veel HSP’s denken regelmatig na over hun eigen reacties, keuzes en ervaringen. Die zelfreflectie kan helpen om patronen te herkennen en beter te begrijpen waarom bepaalde situaties veel of juist weinig met je doen.
25. Je hebt oog voor nuance
Je ziet vaak meerdere kanten van een situatie. Daardoor kijk je genuanceerd naar mensen, meningen en gebeurtenissen en trek je niet snel overhaaste conclusies.
26. Je staat bewust stil bij je gevoelens
Ervaringen kunnen een duidelijke emotionele reactie oproepen. Je kunt daardoor bewust stilstaan bij wat iets met je doet en proberen te begrijpen welke gevoelens een situatie bij je oproept.
27. Indrukken kunnen lang doorwerken
Een gesprek, gebeurtenis of ervaring kan nog enige tijd in je gedachten of gevoelens aanwezig blijven. Dat is iets anders dan alleen op het moment zelf sterk reageren: de verwerking kan ook later nog doorgaan.
28. Je leert van ervaringen
Wat je eerder hebt meegemaakt, kan een belangrijke informatiebron worden bij nieuwe situaties. Door ervaringen diepgaand te verwerken, neem je eerdere inzichten vaak mee wanneer je later opnieuw een keuze moet maken.
Herken je jezelf in veel van bovenstaande HSP kenmerken? Dan betekent dat niet automatisch dat je hoogsensitief bent. Het gaat vooral om het totaalbeeld van kenmerken die samen passen bij hoogsensitiviteit. Lees ook de signalen van hoogsensitiviteit.
Podcast: hoogsensitiviteit in de praktijk
In deze podcast gaat Maite Goossens van De Morgen in gesprek met psychologe Séverine Van de Voorde over hoogsensitiviteit, hoe je de kenmerken kunt herkennen en welke invloed dit kan hebben op je energie en dagelijks leven. Ook komt aan bod hoe je hoogsensitiviteit op een positieve manier kunt inzetten.
Wat is de oorzaak van hoogsensitiviteit?
Er is niet één duidelijke oorzaak van hoogsensitiviteit aan te wijzen. Onderzoek naar Sensory Processing Sensitivity (SPS) wijst erop dat zowel erfelijke aanleg als omgevingsinvloeden een rol spelen. Hoogsensitiviteit wordt daarbij gezien als een eigenschap waarin mensen van elkaar verschillen in hoe gevoelig en responsief ze zijn voor informatie uit zichzelf en hun omgeving en hoe diepgaand ze die informatie verwerken.
Een deel van deze verschillen lijkt biologisch bepaald. Tegelijkertijd kan de omgeving invloed hebben op hoe sensitiviteit zich ontwikkelt en tot uiting komt. Juist mensen met een hogere sensitiviteit lijken sterker beïnvloed te kunnen worden door hun omgeving: niet alleen door stressvolle of ongunstige omstandigheden, maar ook door positieve en ondersteunende ervaringen.
Wetenschappers onderzoeken nog hoe deze verschillen in informatieverwerking precies ontstaan. Recent onderzoek kijkt onder meer naar aandacht, waarneming, hersenprocessen en de manier waarop het brein betekenis geeft aan binnenkomende informatie. Er zijn aanwijzingen voor verschillen in hersenactiviteit en informatieverwerking bij mensen met een hogere SPS, maar het onderzoek hiernaar is nog in ontwikkeling.
Hoogsensitiviteit betekent daarom niet simpelweg dat het brein meer prikkels binnenlaat of dat iemand een minder goed werkend prikkelfilter heeft. Ook blijkt een hogere SPS niet automatisch samen te gaan met objectief scherpere zintuigen. Het verschil lijkt breder te liggen in de manier waarop informatie wordt opgemerkt, gewogen, verwerkt en ervaren.
Welke factoren spelen een rol bij hoogsensitiviteit?
Onderzoek wijst erop dat verschillende factoren betrokken zijn bij het ontstaan en de ontwikkeling van Sensory Processing Sensitivity:
- Genetische aanleg: verschillen in sensitiviteit lijken gedeeltelijk erfelijk bepaald. Sommige mensen hebben van nature een hogere gevoeligheid voor en responsiviteit op informatie uit zichzelf en hun omgeving.
- Biologische en neurobiologische processen: onderzoekers vinden aanwijzingen voor verschillen in de manier waarop informatie wordt verwerkt en gewogen. Welke hersenprocessen hier precies aan ten grondslag liggen, wordt nog onderzocht.
- Omgevingsinvloeden: ervaringen en omstandigheden lijken vooral mee te bepalen hoe sensitiviteit zich ontwikkelt en tot uiting komt. Mensen met een hogere sensitiviteit kunnen sterker profiteren van een ondersteunende omgeving, maar ook sterker reageren op langdurige stress of ongunstige omstandigheden.
Hoogsensitiviteit ontstaat daarmee waarschijnlijk uit een samenspel van aanleg en ontwikkeling. De omgeving maakt iemand niet simpelweg hoogsensitief, maar kan wel invloed hebben op hoe die sensitiviteit wordt ervaren en welke eigenschappen of kwetsbaarheden op de voorgrond komen.
Wat zegt wetenschappelijk onderzoek over HSP kenmerken?
De studie “Sensory Processing Sensitivity: A Review in the Light of the Evolution of Biological Responsivity” beschrijft hoogsensitiviteit, in de wetenschap sensory processing sensitivity (SPS) genoemd, als een aangeboren temperamentkenmerk. Hoogsensitieve mensen merken vaak subtiele informatie uit hun omgeving op en verwerken informatie diepgaand. Het gaat daarbij om verschillen in informatieverwerking, niet om objectief scherpere zintuigen.
Hoogsensitiviteit wordt van oudsher geschat bij ongeveer 15 tot 20 procent van de bevolking. Vergelijkbare minderheidsstrategieën van verhoogde gevoeligheid en responsiviteit op de omgeving zijn ook bij verschillende diersoorten beschreven. Nieuwere studies komen soms op hogere percentages uit, mede doordat sensitiviteit op verschillende manieren wordt gemeten en ingedeeld.
Vanuit deze evolutionaire benadering kan een hogere sensitiviteit verschillende voordelen bieden:
- subtiele veranderingen in de omgeving eerder opmerken;
- situaties zorgvuldig inschatten voordat je handelt;
- leren van ervaringen en informatie diepgaand verwerken;
- sociale en emotionele signalen oppikken.
Onderzoek laat daarnaast zien dat mensen met een hogere SPS sterker beïnvloed kunnen worden door hun omgeving, zowel door belastende als door positieve en ondersteunende omstandigheden. Hoogsensitiviteit is geen stoornis, maar een natuurlijke variatie in sensitiviteit en informatieverwerking.
SPS-monitor: hoogsensitiviteit verder onderzoeken
De SPS-monitor, ontwikkeld door psycholoog Véronique de Gucht en Dion Woestenburg, is een wetenschappelijk onderbouwde vragenlijst waarmee je verschillende aspecten van Sensory Processing Sensitivity (SPS) in kaart kunt brengen. Na het invullen krijg je inzicht in je scores en zie je hoe deze zich verhouden tot scores uit een grotere populatie.
De uitkomsten kunnen helpen om beter te begrijpen hoe sensitiviteit zich bij jou uit, bijvoorbeeld in de verwerking van sociale en emotionele informatie, overprikkeling en andere aspecten van sensitiviteit. Ook kunnen ze inzicht geven in zowel mogelijke uitdagingen als sterke kanten.
De SPS-monitor is bedoeld als informatief instrument en stelt geen diagnose. Hoogsensitiviteit is geen psychische stoornis of klinische diagnose.
Bron: ‘Hoogsensitiviteit is geen klinische diagnose, maar een persoonlijkheidskenmerk dat je kunt benutten’ – Universiteit Leiden.
Wat zijn geen HSP kenmerken?
Niet alles wat regelmatig bij HSP wordt genoemd, is ook een kenmerk van hoogsensitiviteit zelf. Sommige patronen kunnen bij een HSP voorkomen, maar bijvoorbeeld ook samenhangen met eerdere ervaringen, stress, persoonlijkheid of manieren waarop je hebt geleerd met anderen en je omgeving om te gaan.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Conflicten vermijden of moeite hebben met grenzen stellen.
- Jezelf makkelijk aanpassen of anderen belangrijker maken dan jezelf.
- Vaak bezig zijn met wat anderen van je vinden.
- Perfectionisme of een sterke angst om fouten te maken.
- Jezelf wegcijferen of je verantwoordelijk voelen voor het welzijn van anderen.
Hoogsensitiviteit kan er wel invloed op hebben hoe sterk je zulke situaties ervaart. Als je subtiele signalen snel opmerkt, diep nadenkt over sociale situaties of sterk reageert op spanning, kunnen bepaalde patronen extra belastend worden. Dat betekent echter niet dat ze automatisch door hoogsensitiviteit worden veroorzaakt.
Het onderscheid is belangrijk: HSP kenmerken zeggen iets over sensitiviteit en informatieverwerking, terwijl patronen zoals grenzen vermijden of jezelf wegcijferen ook een andere oorsprong kunnen hebben.
Afwijzingsgevoeligheid bij HSP
Afwijzingsgevoeligheid (Rejection Sensitivity) is geen HSP kenmerk. Het gaat om een sterke gevoeligheid voor mogelijke afwijzing, waarbij iemand afwijzing kan verwachten, signalen als afwijzing kan interpreteren en daar sterk op kan reageren. Dit kan bij een hoogsensitief persoon voorkomen, maar hoort niet automatisch bij hoogsensitiviteit.
Lees meer over afwijzingsgevoeligheid bij HSP (Rejection Sensitivity).
💡 Lees ook: HSP coaching in Haaften en online
Wat is het verschil tussen hoogsensitiviteit en autisme?
Hoogsensitiviteit en autisme kunnen soms op elkaar lijken. Zo kunnen zowel HSP als autistische mensen subtiele details opmerken, intens reageren op hun omgeving, sneller overprikkeld raken of behoefte hebben aan rust en hersteltijd. Alleen op basis van deze kenmerken kun je daarom geen onderscheid maken.
Het verschil zit vooral in het bredere patroon van kenmerken. Bij hoogsensitiviteit staat een verhoogde sensitiviteit en diepgaande verwerking van informatie centraal. Autisme wordt gekenmerkt door blijvende verschillen in sociale communicatie en interactie én door beperkte of repetitieve patronen in gedrag, interesses of activiteiten. Deze kenmerken zijn vanaf de ontwikkeling aanwezig en kunnen zich per persoon heel verschillend uiten.
Ook empathie is geen betrouwbaar onderscheid. Autistische mensen kunnen sterk meevoelen met anderen, terwijl vooral bepaalde aspecten van het begrijpen of interpreteren van sociale informatie anders kunnen verlopen. Andersom betekent hoogsensitiviteit niet automatisch dat iemand uitzonderlijk empathisch of sociaal vaardig is.
Kijk daarom niet naar één kenmerk, zoals gevoeligheid voor geluid, behoefte aan alleen zijn, oog voor details of empathie. De combinatie van kenmerken, de manier waarop iemand sociale informatie verwerkt en het patroon dat al vanaf jonge leeftijd aanwezig is, geven veel meer informatie. Hoogsensitiviteit is bovendien geen diagnose en kan ook naast autisme voorkomen.
Tot slot: herken jij de kenmerken van HSP?
Hoogsensitiviteit herken je niet aan één los kenmerk, maar aan een combinatie van eigenschappen en een terugkerend patroon in de manier waarop je informatie waarneemt, verwerkt en erop reageert. Niet iedere HSP herkent dezelfde kenmerken en ook de intensiteit ervan kan per persoon verschillen.
Daarnaast worden sommige eigenschappen vaak aan HSP toegeschreven terwijl ze niet specifiek bij hoogsensitiviteit horen. Denk bijvoorbeeld aan moeite met grenzen stellen, conflictvermijding, perfectionisme of afwijzingsgevoeligheid. Zulke patronen kunnen bij een HSP voorkomen, maar kunnen ook samenhangen met persoonlijkheid, ervaringen, stress of aangeleerd gedrag.
De 28 HSP kenmerken in dit artikel geven daarom vooral een beeld van mogelijke uitingsvormen van hoogsensitiviteit. Het totaalbeeld is belangrijker dan het aantal kenmerken dat je bij jezelf herkent.
💡 Voor meer informatie over hoogsensitiviteit zie ook De complete gids over hoogsensitiviteit en lees de artikelen met veel achtergrondinformatie en tips voor hoogsensitiviteit. Door meer over je karaktereigenschap te weten te komen wordt het vaak makkelijker om er mee om te gaan. Je bent met je hoogsensitiviteit in zekere zin ‘anders’, maar dat is niet raar of gek.
8 veelgestelde vragen over HSP kenmerken
HSP staat voor hoogsensitief persoon. Hoogsensitiviteit wordt in wetenschappelijk onderzoek aangeduid als Sensory Processing Sensitivity (SPS). Het gaat onder meer om het opmerken van subtiele informatie, diepgaande verwerking en sterker reageren op wat je ervaart. Hoe dit zich uit, verschilt per persoon. Hoogsensitiviteit is geen stoornis of diagnose.
Veelvoorkomende HSP kenmerken zijn onder andere diepgaande verwerking van informatie, subtiele signalen en veranderingen opmerken, emotionele reactiviteit, behoefte aan verwerkingstijd en sneller overprikkeld raken wanneer er veel tegelijk te verwerken is. Ook positieve ervaringen, natuur, muziek of kunst kunnen sterk binnenkomen. Niet iedere HSP herkent alle kenmerken; het gaat om het totaalbeeld.
Je kunt hoogsensitiviteit niet vaststellen aan de hand van één los kenmerk. Kijk vooral naar het terugkerende patroon in hoe je informatie waarneemt, verwerkt en erop reageert. Een HSP test kan helpen om je sensitiviteit verder te onderzoeken, maar hoogsensitiviteit is geen klinische diagnose.
De termen hoogsensitief en hooggevoelig worden in Nederland vaak voor dezelfde eigenschap gebruikt. Op deze website gebruik ik beide woorden voor hoogsensitiviteit. De betekenis kan echter per bron verschillen. In Vlaanderen wordt het woord hooggevoelig bijvoorbeeld ook gebruikt in de betekenis van overgevoelig. Kijk daarom altijd naar de context waarin de term wordt gebruikt.
Gevoeligheid voor overprikkeling hangt samen met Sensory Processing Sensitivity. Overprikkeld zijn is iets anders: dat is een tijdelijke toestand die kan ontstaan wanneer er op dat moment meer informatie, spanning of andere input te verwerken is dan je aankunt. Een HSP is dus niet voortdurend overprikkeld en de mate waarin iemand overprikkeling ervaart, verschilt.
Nee. Hoogsensitiviteit kan zich bij de ene persoon anders uiten dan bij de andere. Ook de intensiteit van HSP kenmerken verschilt. De 28 kenmerken in dit artikel zijn daarom geen checklist waaraan iedere HSP moet voldoen, maar herkenbare manieren waarop hoogsensitiviteit zich in het dagelijks leven kan laten zien.
Ja. Hoogsensitiviteit wordt wetenschappelijk onderzocht onder de naam Sensory Processing Sensitivity (SPS). Onderzoek richt zich onder andere op diepgaande verwerking, gevoeligheid voor subtiele informatie, emotionele reactiviteit, sociale sensitiviteit en overstimulatie. De 28 HSP kenmerken in dit artikel zijn echter niet ieder afzonderlijk wetenschappelijk vastgestelde criteria. Ze laten zien hoe kenmerken van SPS zich in het dagelijks leven kunnen uiten.
Eigenschappen zoals perfectionisme, moeite met grenzen stellen, conflictvermijding, jezelf wegcijferen en afwijzingsgevoeligheid kunnen bij een HSP voorkomen, maar horen niet automatisch bij hoogsensitiviteit. Ze kunnen ook samenhangen met persoonlijkheid, eerdere ervaringen, stress of aangeleerde patronen. Het is daarom belangrijk om deze eigenschappen niet zonder meer als HSP kenmerken te zien.
Vond je dit leuk? Deel met anderen:
Wil je HSP tips in je mailbox ontvangen?
+ gratis HSP minigids
Bewaar voor later op Pinterest:
20 Reacties
ik heb een cliënte die HS is en ben mij aan het inlezen aangezien zij mijn 1ste cliënte is die een HSP is
Dag Sandra,
Wat fijn dat je je inleest voor je cliënte!
Ik ben blij dat ik nu weet wat er met mij gebeurd. Alleen jammer ik ben 75 jaar. Dat ik er nu pas achter kom.
Zaterdag j.l. was ik op een verjaardag waar ik mij niet prettig voelde. Ben weggegaan werd direct rustig.
Dag E,
Fijn dat je het nu alsnog ontdekt hebt maar het was zeker mooi geweest als hoogsensitiviteit al eerder meer onder de aandacht was gekomen.
Warme groet,
Maaike
Ik ben hoogsensitief en ook intelligent. Sommigen zeggen dat ik hoogbegaafd ben, maar dat durf ik toch niet te beweren. Mijn probleem is dat ik heel slecht met geluiden om kan gaan. Ik heb veel stilte nodig om mijn hoofd te ordenen. Stilte is moeilijk op afroep te bestellen in onze maatschappij helaas. Maar zijn er manieren aan te leren om beter om te gaan met geluid waardoor het niet alles overheersend wordt. Ik heb al eerder hulp proberen te zoeken, maar vaak beland je dan in een soort zweverig milieu. Niets op tegen maar daar voel ik me niet thuis. Ik wil er ook nog bij zeggen dat ik mijn andere problemen die ik vaak tegen gekomen ben door mijn hooggevoeligheid, zelf heb opgelost. Maar geluiden blijven een heel groot probleem. Ik kan er soms zelfs heel verdrietig van worden…..alvast dank voor uw moeite. Vrgr Ingrid
Beste Ingrid,
Heb je het artikel Hoogsensitief en hoogbegaafd; de overeenkomsten en verschillen al gelezen? Wellicht kun je daar iets mee. Ook het artikel over geluiden zou je mogelijk kunnen helpen.
Hoi Maaike,
Ik ben jeugdzorgwerker en ik begeleid een jongen die HSP is. Ik hem en ouders psycho educatie geven. Echter kan ik hiervoor nergens bruikbare informatie vinden. Heb jij tips voor mij?
Hoi Joost,
Fijn dat je de jongen en zijn ouders psycho-educatie wilt geven. Voor zover ik weet zijn er geen folders tot nu toe. Wellicht heb je wat aan de informatie op deze website?
Hoi Joost, Elaine Aron heeft een boek geschreven en dat heet ‘Het hoog sensitieve kind’. Misschien dat dat je verder kan helpen. Zoek maar eens op ‘hoog sensitieve kind’. Een van de sites met informatie hierover is:
https://www.lihsk.nl/kenmerken/
Ik hoop dat je hier bruikbare informatie vind om de jongen en zijn ouders goed te kunnen begeleiden en wens je daarbij heel veel succes! Hartelijke groet, Astrid
Hoi Maaike,
Ik heb al jaren het stempel Obsessieve Compulsieve Persoonlijkheids Stoornis (niet de verwarren met OCS).
De laatste jaren lijkt het eerder een grensgeval te zijn tussen OCPS en een gegeneraliseerde angststoornis. Jarenlang (ca 30 jaar) antidepressiva gebruikt maar na een cognitieve training dat medicijngebruik gestopt, maar dat valt toch niet altijd mee. Als ik de informatie lees over HSP en ik vink de “boxjes” van de checklijst aan dan mis ik er geen één. Gevoelig voor drukte, alles perfect willen doen, mijzelf wegcijferen voor anderen, emoties van anderen zelf voelen dat komt allemaal overeen. Er is één specifiek ding (niet negatief of positief) en dat heb ik nog nergens kunnen terugvinden, ook niet op sites over HSP: ik kan soms, heel ineens, als ik ergens sta en kijk naar een gebouw een weg, een raam, met een bepaalde lichtval heel kort een gevoel van een vreemde sfeer voelen. Hoe dat voelt kan ik het beste uitleggen als je gevoelig bent voor bijv. de schilderijen van Willink, het magisch realisme. Is dat iets wat herkenbaar is?
Tenslotte maakt het lezen over HSP mij een blijer en positiever mens. Ik ben dus misschien niet die persoon met die psychische stoornis (waar ik overigens gewoon mee leef, een succesvolle baan mee heb). Zou ik misschien toch meer kunnen zijn dan dat? Maar hoe maak ik dat mij nog meer eigen, hoe kan ik het aanwenden voor hetgeen ik al jaren tegenaan loop?
En ondertussen twijfel ik al weer, is dit niet allemaal te zweverig en moet ik gewoon berusten in hetgeen me ooit door deskundigen is voorgehouden?
Met vriendelijke groet,
Onno
Hoi Onno,
Het is soms een hele puzzel om te bepalen wat er precies speelt. Hoogsensitiviteit is hierbij een karaktereigenschap waar een diagnose een stoornis betreft. Soms zijn deze diagnoses niet op hun plek en wordt hoogsensitiviteit als persoonskenmerk niet meegenomen in het onderzoek. Andersom kan het ook zo zijn dat het lijkt op hoogsensitiviteit maar wel een stoornis is. Dit komt dan omdat kenmerken overlappen, maar de oorzaak ligt dan vaak anders. Tot slot kan het ook nog hand in hand gaan. Met hoogsensitiviteit word je namelijk geboren, een stoornis kan ook ontstaan door omstandigheden. Mooi hoe je jouw leven hebt weten vorm te geven ondanks een diagnose.
Wat betreft je vraag over een vreemde sfeer: ik zou het niet zo direct weten. Het kan passen bij een gevoeligheid voor sferen.
Hallo Maaike, ik heb een zoon daarvan ik denk dat hij hsp heeft.
Ik zie hem al een poos niet, hij is volwassen heeft een goede baan, hulpverlener. Maar is het liefst alleen na zijn werk. Hij is ook hoogbegaafd. Wat kan ik doen om weer in contact te komen. Een verdrietige moeder.
Hoi Maaike,..
ik ben er 3 maanden geleden achter gekomen dat ik HS ben via mijn huisarts( heb daar voor jaren een andere huisarts gehad) toen ik me ging inlezen vielen er zoveel dingen voor mij op zijn plek.Opluchting/ verdriet/ boosheid/ blijheid,het kwam er allemaal uit bij het inlezen.Zo fijn dat ik nu dingen kan verklaren voor mezelf,en ermee aan de slag kan….zoals bv mijn grenzen beschermen ! Ook hier lees / herken ik weer zoveel,zo fijn !
Groetjes Saskia
Hoi Maaike,
Geef je ook weleens thema-avonden oid?
groetjes
Lianne
Hoi Lianne,
Bedankt voor je vraag. Helaas organiseer ik geen thema-avonden of andere bijeenkomsten meer.
Hallo Maaike, een goede en duidelijke uitleg over wat hsp is, heel fijn! Kleine aanvulling: naast wat jij benoemt over de verschillen tussen hsp en ass, zijn er nog meer verschillen, vooral op de gebieden centrale coherentie en executieve functies. Mensen die hoogsensitief zijn, zijn vaak goed in staat om het grotere geheel te overzien en het leggen van verbanden tussen dingen die met elkaar samenhangen. Daar kunnen mensen met ass moeite mee hebben, mede door hun gefragmenteerde waarneming. Verder hebben de meeste hsp’n geen problemen met executieve functies, iets wat bij ass juist vaak problemen geeft.
Dat klopt. Dank je wel voor je aanvullingen, altijd fijn!
Ik heb geen reactie, maar misschien een tip: ik ervaar de standaard kleurstelling in WhatsApp als erg onrustig en heb nu (pas) ontdekt dat je dat kunt aanpassen.
– Voor wie dat al wist: ik ben wat traag
– Voor wie dat nog níet wist: klik in een chatbericht op de 3 puntjes rechtsboven, kies ‘chatthema’ en kies via “thema” op bubbel en achtergrond.
Ik heb alleen nog niet ontdekt hoe je dat als standaard in al je contacten kunt toepassen, maar handmatig in elk contact apart lukt óók
Hallo Maaike,
ik heb al 20 jaren NAH en keek eens op deze site omdat ik soms dacht/denk dat ik HSP heb. Het gekke is nu dat ik hier heel veel herkenning vind. Komt dat je bekend voor?
Beste Dinie,
Het zou samen voor kunnen komen. Het kan ook zo zijn dat de lasten zoals overprikkeling, lijken op HSP. Dit is namelijk geen HSP kenmerk maar onder bepaalde omstandigheden kunnen HSP wel gevoeliger zijn voor overprikkeling.
Lees ook voor meer informatie: wat is hoogsensitiviteit?