Heb je vaak behoefte aan bevestiging en ben je gevoelig voor afwijzing als HSP? Ik zie het regelmatig in de praktijk. En hoewel dit vaak in één adem genoemd wordt bij hoogsensitiviteit, is dit geen HSP kenmerk. Het staat er los van en wordt ook wel Rejection Sensitivity genoemd, oftewel: afwijzingsgevoeligheid.

In dit artikel leg ik uit waarom dat zo is, hoe je eraan komt en wat je eraan kunt doen.

Erbij willen horen is een basisbehoefte

Als HSP verwerk je dingen anders, meer diepgaand. Daardoor heb je soms andere behoeftes dan de niet-HSP’s in je omgeving. Heeft je omgeving hier begrip voor (en in je jeugd gehad) dan is anders zijn niet direct een probleem voor je. Je hoort er gewoon bij, op jouw manier. En dat is waarschijnlijk iets wat voor jou sowieso een heel logisch gegeven is. Iedereen hoort erbij, ongeacht of hij/zij anders is.

Maar wanneer je afwijzing hebt ervaren, bijvoorbeeld in je jeugd, is de boodschap in feite geweest dat je er niet bij hoorde. Dit kan zijn omdat je gepest bent op school, of omdat je hoogsensitiviteit thuis niet begrepen werd. Voor de HSP & KOPP kan dit ook indirect ervaren zijn: er was geen ruimte voor jou omdat je (bewust en onbewust) voor je ouder(s) moest zorgen.

Ook op het werk of andere situaties kun je met afwijzing te maken hebben gekregen. Soms is het één gebeurtenis geweest die behoorlijk ingrijpend was. Kortom, er zijn tal van redenen mogelijk waardoor je het gevoel hebt gehad dat je er niet bij hoorde. Dit kan behoorlijk pijnlijk zijn (geweest).

💡 Gelukkig hoor je sowieso ergens bij, bijvoorbeeld de 15-20% hoogsensitieve mensen. En wist je dat hoogsensitieve mensen ook allerlei kwaliteiten hebben? Ontdek de 12 HSP kwaliteiten >>

Jezelf afwijzen: ‘Het ligt vast aan mij’

Als HSP ervaar je door je diepgaande verwerking situaties intenser. Afwijzing kan dan ook behoorlijk diep binnenkomen. Wanneer dit in je jeugd heeft plaatsgevonden ken je als kind de context bovendien vaak onvoldoende waardoor het naar binnen slaat. ‘Het ligt aan mij‘, ‘ik ben anders, er is vast iets mis met mij‘, tot zelfs: ‘het is mijn eigen schuld‘.

Je verstand probeert te voorkomen dat het nog eens zo’n klap te verwerken krijgt. Er treedt een (onbewust) overlevingsmechanisme op waardoor je jezelf gaat afwijzen vóór de ander dit kan doen. Natuurlijk voelt dat ook niet fijn, maar in elk geval heb je daar zelf de controle over.

Met als gevolg dat je zelfwaardering tot onder het vriespunt zakt en je het idee krijgt dat andere mensen beter zijn of het beter weten.

Gevoelig voor afwijzing: goedkeuring & bevestiging zoeken

Als jij het idee hebt dat de ander het beter weet, ga je als vanzelf meer focussen op de mening en visie van anderen. Hierdoor raakt jouw eigen basis zoek en word je afhankelijk van de goedkeuring en bevestiging van buitenaf. Je bent daardoor ook extra gevoelig voor afwijzing. Een ander kan dan heel bepalend worden in hoe jij jezelf ziet en zelfs in of je er mag zijn.

Het wordt bijvoorbeeld extra belangrijk of de ander jou ziet staan en waardeert. Je snakt mogelijk naar complimentjes en elke uiting die klinkt als afwijzing knalt naar binnen en komt op je over alsof de ander jou niet mag. Hier zitten natuurlijk allerlei gradaties in heftigheid in. Afhankelijk van wat je hebt meegemaakt.

Anticiperen op (mogelijke) afwijzing

Uiteindelijk kijk je wel uit voordat je jezelf nog blootstelt aan (mogelijke) afwijzing. De ervaring leert dat dat behoorlijk hard aankomt en bewust en onbewust bescherm je jezelf tegen nog zo’n ervaring. Of deze ervaring plotseling, ingrijpend, onterecht of juist langdurig is geweest, jij neemt voorzorgsmaatregelen. Al helemaal als je hoogsensitief bent.

Het anticiperen op mogelijke angst of afwijzing wordt ook wel Rejection Sensitivity genoemd. Je ontwikkelt dit in je leven terwijl je met de karaktereigenschap hoogsensitiviteit wordt geboren. Daarom is dit ook geen specifiek HSP kenmerk, maar eerder een gevolg van je sensitiviteit + externe gebeurtenissen.

Wanneer je erg gevoelig voor afwijzing bent geworden kun je zelfs de afwijzing onbewust opzoeken. Een ander kan het dan niet snel goed meer doen. Dit komt omdat de hersenen zoeken naar de bevestiging van afgewezen worden. ‘Zie je wel‘, roepen ze dan en zo blijft je afwijzingsgevoeligheid in stand.

Het stop & check systeem bij HSP

Bij alle hoogsensitieve mensen is er sprake van het stop & check systeem. Je overziet eerst even de hei, voordat je besluit iets wel of niet te doen. Dit systeem heeft een remmende functie waarmee je eerst alle vorens en tegens afweegt. Uit onderzoek blijkt ook dat hoogsensitieve mensen hierdoor betere beslissingen nemen. Maar ook dat dit extra energie kost. Je moet tenslotte eerst die hei even overzien en dat kost tijd en energie.

Dit stop & check systeem kan dus heel goed voor je werken als HSP. Mits je niet te maken hebt gehad met ingrijpende gebeurtenissen waardoor de afwijzingsgevoeligheid is ontstaan. Want door een gevoeligheid voor (mogelijke) afwijzing, schat je vooral de (mogelijke) risico’s in. Ik zeg steeds mogelijke tussen haakjes, omdat je het niet zeker weet. Het is en blijft een inschatting.

De kansen, die ook bij dit stop & check systeem horen, gaan deels of helemaal overboord en de kans bestaat dat je daardoor niet in actie komt. Het zou namelijk weleens verkeerd uit kunnen pakken. Dit gaat overigens vaak grotendeels onbewust. Als je maar vaak genoeg de kous op je kop hebt gekregen, zie je steeds sneller (en meer) risico’s ofwel de bekende beren op de weg en vergeet je je mogelijkheden.

Bovendien, als iets vroeger of eenmalig helemaal verkeerd is gegaan wil dat niet zeggen dat dit altijd en elke keer zo hoeft te gaan. Maar een beetje afhankelijk van de mate waarin je iets hebt meegemaakt schiet je vaak in de stress, dat automatisch aan gaat als je gevoelig voor afwijzing bent. Het kost tijd en geduld om weer te leren vertrouwen dat het ook anders kan lopen.

💡 Als tegenhanger van dit wat zwaardere onderwerp, 21 leuke ideeën voor HSP >>

Wees mild naar jezelf

In de praktijk gebruik ik weleens de metafoor van een gevoelig kind dat voor het eerst in de zee wil zwemmen. De eerste stap is niet om dit kind zwembandjes om te doen en vervolgens de zee in te duwen met het idee, ‘jij red je wel’. De eerste stap is eerst naar die zee kijken vanaf een afstandje. En dan, als het veilig voelt, een stapje dichterbij te doen enz.

Zo geldt dat ook voor het omgaan met de angst voor afwijzing of om het even welke angst. Accepteer in eerste plaats dat je gevoelig bent voor afwijzing. Stapje voor stapje ontdek je dat het veilig is. Daarbij komt vaak ook het vertrouwen in jezelf kijken dat wanneer zich iets onverwachts mocht voordoen, jij daarmee om weet te gaan. Zulke dingen kun je niet anticiperen, daar leer je stapje voor stapje op vertrouwen. In alle zelfcompassie met mildheid en begrip voor je angst.

Tot slot een korte samenvatting: wanneer je als HSP gevoelig voor afwijzing bent, is dit geen kenmerk van hoogsensitiviteit. Rejection Sensitivity is ontstaan door omstandigheden en met hoogsensitiviteit ben je geboren. Je bent als HSP wel gevoeliger voor negatieve omstandigheden en dus ook voor (mogelijke) afwijzing die dan bovendien heftiger binnenkomt dan bij een niet-HSP.

Ted talk – Jia Jiang

Herken je de gevoeligheid voor afwijzing? Kijk dan ter inspiratie ook deze Ted Talk van Jia Jiang. 😉

Nederlandse ondertiteling is beschikbaar in deze video:

  • Start de video
  • Klik op het tandwieltje rechtsonderin
  • Selecteer ondertiteling -> Nederlands

💡 Ben je gevoelig voor afwijzing en wil je hier begeleiding bij? Kijk dan eens naar de mogelijkheden voor een HSP coachingstraject >>

Vond je dit leuk? Deel met anderen:
  • 161
  • 385
  •  
  •  
  •  

Bewaar voor later op Pinterest:

Ben je gevoelig voor afwijzing als HSP?

Ben je gevoelig voor afwijzing als HSP?

Mijn naam is Maaike Kruijsen, ik ben HSP coach en begeleid hoogsensitieve mensen (HSP) naar een fijn & ontspannen leven.

Ik deel handige tips en informatie over hoogsensitiviteit op deze website en via social media Pinterest, Instagram, Facebook.