Er wordt steeds meer onderzoek naar hoogsensitiviteit gedaan. Zo is hoogsensitiviteit inmiddels wetenschappelijk aangetoond door hersenscans in een fMRI en wordt er in allerlei onderzoeken gekeken naar de voor- en nadelen van hoogsensitiviteit. In dit artikel vind je een aantal van deze wetenschappelijke HSP weetjes. Handig als je weleens wat termen hoort vallen en je afvraagt wat daarmee bedoelt wordt. En je ben zo meteen ook op de hoogte van de huidige wetenschappelijke stand van zaken.

1. Sensory processing sensitivity

Hoogsensitiviteit (HSP) wordt wetenschappelijk onderzocht onder de naam sensory processing sensitivity (SPS). Zoek je dus naar onderzoeken gebruik dan deze term in bijvoorbeeld researchgate.

Ter info: sensory processing sensitivity is niet hetzelfde als sensory processing disorder (Engels).

2. Hoogsensitiviteit wetenschappelijk aangetoond

Uit onderzoek blijkt dat hoogsensitieve personen onder de fMRI-scanner anders reageren dan niet-HSP’s. Van Hoof: “wat we zien, is dat de hersenen van HSP’s onder de fMRI-scanner bij een bepaalde opdracht in meer gebieden oplichten dan die van de niet-HSP’s. Dat noemen we diepgaande verwerking.” 

HSP’s denken dus niet zoals niet-HSP’s. Hun hersenen functioneren anders. Hoogsensitieve mensen krijgen daardoor vaak te horen dat ze de dingen te complex maken, dat ze veel te ver gaan met hun interpretaties en omdat ze tot een minderheidsgroep behoren, zijn ze ‘raar’”.

Het gaat om dit onderzoek uit 2014 (Engels)

3. Pause-to-check

Elaine Aron benoemt de diepgaande verwerking bij hoogsensitieve mensen als het pause-to-check systeem. Eerst wil je de situatie bekijken (observeren) en mogelijke gevolgen overzien (kansen en risico’s inschatten) alvorens je in actie komt.

4. BIS en BAS gedragssystemen

Bij hoogsensitiviteit wordt wetenschappelijk ook wel gesproken over het model van Gray dat twee hypothetische biologische hersensystemen onderscheid: het behavioral inhibition system (BIS) en het behavioral activation system (BAS).

Het BAS, het gedragsactiverende systeem, is volgens Gray gevoelig voor beloningen en zet aan tot verkennende actie terwijl het BIS, het gedragsremmende systeem, gevoelig is voor straffen en juist een remmende of vermijdende functie heeft. Mensen met een sterke BIS zijn gevoeliger voor angst en depressie waar mensen met een sterk BAS juist impulsiever zijn.

Elaine Aron en Arthur Aron vullen daarbij aan dat het BIS mogelijk ook gevoelig is voor nieuwe stimuli (prikkels). Hoogsensitieve mensen zouden als copingsstrategie overprikkeling vermijden vanuit het BIS.

5. Depressie-gen | 5-HTTLPR-gen

Deense onderzoekers ontdekten dat de korte variant van het 5-HTTLPR-gen vaker bij hoogsensitieve personen voorkomt. Dit gen kent 3 varianten. De korte variant maakt vatbaarder voor ervaringen uit de omgeving en sociale factoren, maar het gen heeft ook voordelen want het maakt talentvol onder positieve omstandigheden (ook wel vantage sensitivity genaamd).

Hier vind je een onderzoek (in het Engels) naar de relatie tussen sensory processing sensitivity (HSP) en de korte variant van het 5-HTTLPR-gen.

Esther Bergsma (Hoogsensitief.nl) heeft hierover een helder stuk geschreven in dit blog over hoogsensitiviteit en depressie.

6. Het vijf-factoren model

Tijdens het HSP symposium op 18 september 2018 dat werd gehouden op het Donders Instituut in Nijmegen, bracht professor Patricia Bijttebier (KU Leuven) het vijf-factoren model (De Big Five) ter sprake. Met dit model waarbij als meetinstrument de Neuroticism-Extraversion-Openness Personality Inventory Revised (of NEO-PI-R) werd gebruikt werden de eerste bevindingen genoemd: hoogsensitiviteit lijkt een blend te zijn uit verschillende persoonlijkheidsdomeinen (voornamelijk neuroticisme, introversie en openheid).

7. HSP ook bij dieren

Bij dieren is ook onderzoek gedaan naar gevoeligheid (ook wel omschreven als waakzaam & voorzichtig). Bij meer dan 100 diersoorten is eenzelfde percentage van 15-20% sensitieve dieren per soort gevonden. Het lijkt erop dat deze groep voor het overleven van de soort een belangrijke functie heeft. Elaine Aron beschrijft in haar boek, Hoogsensitieve Personen dat hoogsensitieve mensen in vroegere tijden de typische ‘ raadgevers’ onder de bevolking waren die bekeken of het weer en andere omstandigheden veilig en gunstig genoeg waren om te gaan jagen of vechten.

8. Orchideeën en paardenbloemen

Hoogsensitieve mensen worden weleens vergeleken met een orchidee: kwetsbaar in slechte omstandigheden, maar een prachtige bloem bij de juiste zorg en in de juiste omgeving. Bij niet-HSP kinderen wordt wel gesproken over paardenbloemen. Alsin: weerbaar onder alle omstandigheden.

9. Hoogsensitiviteit een last of kracht?

Uit onderzoek (van Hoof) blijkt dat er twee groepen hoogsensitieve mensen zijn: de ene groep ziet hoogsensitiviteit vooral als talent terwijl de andere groep het vooral als last ervaart. Dit heeft te maken met je anticipatie voor afwijzing (rejection sensitivity). De laatste groep is in feite constant extra alert en op zoek naar bewijs voor (mogelijke) afwijzing. Dit kost veel energie en heeft vaak een reactieve houding tot gevolg. 

Gelukkig kun je dit weer ombuigen en zie ik dit in mijn praktijk ook veel gebeuren. Lees ook dit artikel over 7 fases naar een positieve HSP flow.

10. Verslavingsgevoeligheid

In Europa wordt momenteel onderzoek gedaan naar de relatie tussen hoogsensitiviteit en verslavingsgevoeligheid. Geen gek idee aangezien stress mensen vatbaarder maakt voor verslavingen aldus dr. Judith Homberg (Radboud Nijmegen). 

Hier lees je het interview ‘Hooggevoeligheid als kwetsbare factor bij middelengebruik’ met dr. Judith Homberg.

Vond je dit leuk? Deel met anderen:
  • 36
  • 700
  •  
  •  
  •  

Bewaar voor later op Pinterest:

Wetenschappelijke HSP weetjes

Mijn naam is Maaike Kruijsen, ik ben HSP coach en begeleid hoogsensitieve mensen (HSP) naar een fijn & ontspannen leven.

Ik deel handige tips en informatie over hoogsensitiviteit op deze website en via social media Pinterest, Instagram, Facebook.